Διαδίκτυο των πάντων· ρεαλισμός ή φουτουρισμός;

Στο πέρασμα των τελευταίων ετών, παρατηρήθηκε μία ραγδαία αύξηση των αναγκών διασύνδεσης διαφόρων συσκευών που κάνει χρήση ένας μέσος άνθρωπος. Συσκευές που κυμαίνονται από κινητά τηλέφωνα και υπολογιστές,
μέχρι αυτοκίνητα και συσκευές οικιακής χρήσης. Ο όρος που καλύπτει τις «έξυπνες» αυτές συσκευές ονομάζεται «διαδίκτυο των πραγμάτων», όρος που ξεκίνησε να ακούγεται έντονα στην ακαδημαϊκή κοινότητα στα μέσα της δεκαετίας του 2000 και άρχισε να λαμβάνει σάρκα και οστά στις αρχές της δεκαετίας του 2010.

Το «διαδίκτυο των πραγμάτων» έδωσε μια επαναστατική πνοή στις συσκευές που αλληλεπιδρά ένας άνθρωπος καθημερινά, καθώς πλέον μπορούν και επικοινωνούν μαζί του και προσφέρουν μία βελτιωμένη υπηρεσία σε σχέση με πριν. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο κουρασμένος εργαζόμενος που γυρνάει σπίτι από την απαιτητική δουλειά του ένα ζεστό και υγρό απόγευμα. Μερικά λεπτά πριν φτάσει στο σπίτι του, με μονάχα μερικά πατήματα στο κινητό του, έχει ενεργοποιήσει το κλιματιστικό σε μία δροσερή θερμοκρασία, έχει κατεβάσει την τέντα και έχει κλείσει μερικώς τις κουρτίνες ώστε να εμποδίσει τις καυτές αχτίδες του ηλίου να θερμάνουν υπέρ το δέον το χώρο. Φτάνοντας στο σπίτι, ο άνθρωπος αυτός θα νιώσει τη δροσερή και άνετη υποδοχή που πριν μερικά χρόνια θα ονειρευόταν μόνο καθώς θα έμπαινε σε ένα σπίτι-καμίνι. Εικόνα ειδυλλιακή, παρά ταύτα πέρα για πέρα ρεαλιστική.

Βασικός παράγοντας στην επίτευξη της λειτουργίας μιας τέτοιας συσκευής είναι η δικτύωσή της. Ανάλογα με την εφαρμογή που πρέπει να επιτελέσει κάποια έξυπνη συσκευή, το δίκτυο που χρησιμοποιεί μπορεί να μεταβάλλεται από WI-FI σε 4G και ακόμα και στο δίκτυο LoRa που δειλά δειλά έκανε την εμφάνισή του σε δήμους της Αθήνας, όπως το Περιστέρι και η Νέα Σμύρνη. Ωστόσο, με την έλευση του 5G μπορεί κάποιος να αναρωτηθεί πόσο καλύτερη ή περισσότερη επικοινωνία μπορεί να επιτευχθεί. Σίγουρα ένα δίκτυο με το εύρος του 4G μπορεί να καλύψει τις ανάγκες και τις απαιτήσεις για κάθε τυπική έξυπνη συσκευή. Ωστόσο, πώς θα ήταν ο κόσμος εάν μπορούσαν και οι έξυπνες αυτές συσκευές να «μιλήσουν» μεταξύ τους;

Κατά τη διάρκεια του συνεδρίου ICT, που έλαβε χώρα αρχές Δεκεμβρίου του 2018 στη Βιέννη, μεγάλο μέρος των ομιλιών βασίστηκαν στην έλευση του 5G δικτύου και τη δυνατότητα να «πατήσουν» πάνω όλες οι συσκευές που αλληλεπιδρά ένας άνθρωπος ώστε να σχηματίσουν ένα καθολικό δίκτυο. Οι γλωσσολόγοι έρχονται ξανά στο προσκήνιο, και το όνομα της νέας αυτής ιδέας: «διαδίκτυο των πάντων». Ένα δίκτυο στο οποίο ο άνθρωπος είναι συχνά θεατής και οι συσκευές αναλαμβάνουν την πρωτοβουλία των κινήσεων. Αυτοκίνητα που δε χρειάζονται οδηγό και επικοινωνούν μεταξύ τους, ανταλλάσοντας κάθε απαραίτητη πληροφορία ώστε να επιτευχθεί η ασφάλεια και η αποτελεσματικότητα της μετακίνησης. Ψυγεία που αντιλαμβάνονται ότι ο άνθρωπος κατανάλωσε όλο το γάλα και στέλνει απευθείας ειδοποίηση στο επιθυμητό υπερμάρκετ ώστε να αποσταλεί μία νέα συσκευασία. Εικόνες από ένα μέλλον που φαντάζει μακρινό· είναι όμως;

Μία από τις πόλεις που διαπρέπουν τεχνολογικά εντός συνόρων είναι τα Τρίκαλα. Στην πόλη αυτή έχει κάνει ήδη την παρουσία του στους δρόμους το λεγόμενο «λεωφορείο άνευ οδηγού». Το όχημα αυτό έχει τη δυνατότητα να μεταφέρει αρκετούς επιβάτες, με την παρουσία «επιστάτη» στη θέση του οδηγού, και να εκτελεί καθορισμένα δρομολόγια. Οι συνθήκες δεν είναι ακόμα ώριμες για έναν τέτοιο εγχείρημα να υλοποιηθεί σε μεγαλύτερη κλίμακα, τόσο λόγω «ανωριμότητας» των ανθρώπων να συνυπάρχουν με τέτοιου είδους τεχνητή νοημοσύνη, όσο και από θέμα ασφάλειας που αποτελεί νούμερο ένα «πονοκέφαλο» των προγραμματιστών και των μηχανικών.

Κάθε δίκτυο που υλοποιεί μία τέτοια τεχνολογία είναι ευάλωτο σε κακόβουλους προγραμματιστές που στόχο έχουν να παραβιάσουν το σύστημα και να αποκτήσουν δικαιώματα χρήσης δίχως κάποιας μορφής εξουσιοδότηση, με
τον καθένα να απολαμβάνει κάποιο ίδιο όφελος. Εδώ εγείρεται η ανάγκη να δημιουργηθούν νέα πρότυπα κρυπτογράφησης και προστασίας μετάδοσης των δεδομένων έτσι ώστε να μην υπάρχει απώλεια, ή ακόμα χειρότερα, παραβίαση της επικοινωνίας. Ανάγκη που θα πρέπει να καλυφθεί γρήγορα αν θέλουμε να κάνουμε το μεγάλο βήμα και να κατακτήσουμε το μέλλον των ονείρων μας.

Εν κατακλείδι, οι φόβοι για μία «επανάσταση των μηχανών» μπορούν να παραμεριστούν για την ώρα, μιας και οι μηχανές όσο νοήμονες κι αν είναι (ακολουθεί σχετικό άρθρο), δεν έχουν ελεύθερη βούληση, ωστόσο θα πρέπει να
προχωρήσουμε με σταθερά βήματα ώστε να μη δημιουργήσουμε οι ίδιοι το κενό και βουλιάξουμε στα βάθη της τεχνοφοβίας.

 

Του Μάνου Χατζησταυράκη